Bunkers

bunker

Bunkers zijn militaire verdedigingswerken van gewapend beton die een zekere mate van bescherming bieden tegen beschietingen en bombardementen. Het woord bunker is afkomstig uit het Duits en werd in Nederland geïntroduceerd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Voor die tijd werd de term kazemat gebruikt.

Om de veiligheid van Duitsland te waarborgen liet Hitler in 1933 de bouw van de “Westwall” (Siegfriedlinie) beginnen. Dat was een lijn van verdedigingswerken langs de grens met Frankrijk. De Siegfriedlinie bestond uit tankversperringen, bunkers en loopgraven.

Acht jaar later, toen Westelijk Europa was bezet, kwam er een plan voor een “Neue Westwall” (later om propagandistische redenen “Atlantikwall” werd genoemd). Deze zou langs de kust van Noorwegen, Denemarken, Duitsland, Nederland, België en Frankrijk worden gebouwd, met een totale lengte van 5000 kilometer, en was bedoeld om het Derde Rijk voor een eventuele invasie van de geallieerden te behoeden.

In Zeeland werd extra aandacht besteed aan de verdediging van Vlissingen, een strategisch punt van de eerste orde. Festung of Verteidigungsbereich Vlissingen was samen met Hoek van Holland en IJmuiden van het hoogste militair-strategische belang. Het Seefront bestond uit een aantal geschutsstellingen van waaruit de Westerschelde bestreken werd.

Aan de noordkant van de stad werd een verdedigingslinie aan de landzijde, het zogenoemde Landfront ingericht: een gordel van tankhindernissen met drakentanden, tankgrachten en tankmuren. Het Landfront liep van Groot-Valkenisse aan de zee via Koudekerke en eindigde wederom aan de zee ten zuidwesten van Oudedorp waar het Widerstandsnest Rommel lag. Grote delen van dit Landfront zijn nog intact – compleet met tankgracht.

Bij Koudekerke, Vlissingen, Groot Abeele en fort Rammekens zijn diverse restanten van deze verdedigingswerken bewaard gebleven. Zo staan er nog op tal van plaatsen in Zeeland verschillende soorten Duitse bunkers, hoewel er honderden zijn opgeruimd. Soms lijken ze zomaar ergens op iemands akker te staan of in een achtertuin, anderen zijn haast onder het duinzand of onder de aarde verdwenen.

Meer informatie

Nieuwsberichten

Bunkers / Artikelen

  • Divisie Hoofdkwartier Toorenvliedt Stützpunkt Brünhild

    Rond de zomer van 1942 werd het landgoed Toorenvliedt gevorderd door de Duitse landmacht die hier het hoofdkwartier van de Atlantikwall op Walcheren en de beide Bevelanden vestigde. De beschutting van het park, de ligging aan een uitvalsweg en de nabijheid van villa ‘Vijvervreugd’ en kasteel ’Ter Hooge’ maakte Toorenvliedt een geschikte vestigingsplaats voor deze belangrijke Duitse staf.

    Bron: Tracesofwar.com

  • Noord-Nederland in de Tweede Wereldoorlog: De Atlantikwall

    In: Noorderbreedte, jaargang 19 (1995) / nr. 4

    Vanaf 1941 versterkten de Duitsers het kustgebied van Noorwegen tot aan Zuid-Frankrijk om een geallieerde invasie vanuit zee af te kunnen weren: de 'Atlantikwall'. Artikel (pdf) over de situatie in Noord-Nederland.

  • Bunkers langs de kust

    Door: M. Ryckaert

    Vlaams artikel (pdf) over de stille getuigen van wat ooit een van de grootste kustverdedigingslijnen uit de geschiedenis was: de Duitse Atlantische Muur of Atlantikwall uit de Tweede Wereldoorlog.

  • Nieuw pad langs de bunkers tot in Koudekerke

    Na drie jaar vergaderen en overleggen is hij er dan eindelijk: de verlenging van de Bunkerroute Landfront.

    Bron: PZC 06-03-2010

  • Gangenstelsel onder boulevard ontdekt

    Een mysterieus gangenstelsel en een raadselachtige Duitse oorlogsbunker hebben decennialang onopvallend onder de Scheveningse boulevard gelegen, maar zijn door de graafwerkzaamheden tot vreugde van historici plotseling ontdekt.

    Bron: De Telegraaf, 23-03-2010

  • Scheveningse bunker gaat naar Vught

    Een deel van de pas ontdekte bunker in Scheveningen gaat naar een museum in Vught. Het andere deel van de bunker uit de Tweede Wereldoorlog wordt gesloopt.

    Bron: Historiek.net, 18 april 2010

  • Zeeland maakt WOII-erfgoed toeristisch toegankelijk

    De provincie Zeeland krijgt een miljoen euro van Europa voor het toeristisch toegankelijk maken van Erfgoed uit de Tweede Wereldoorlog. De provincie heeft dat vrijdag bekendgemaakt.

    Bron: Historiek.net, 16-05-2011

  • Nieuwe Duitse bunker gevonden in Westland

    WESTLAND (ANP) - In het dorp Maasdijk (gemeente Westland) is een Duitse bunker uit de Tweede Wereldoorlog ontdekt. Een woordvoerster van de gemeente heeft zaterdag een bericht daarover van Omroep West bevestigd.

    Bron: PZC, 10-09-2011

  • De prijs die Walcheren betaalde

    Weinig bleef het Zeeuwse eiland Walcheren tijdens de Tweede Wereldoorlog bespaard. Een fietstocht langs sporen van de oorlog.

    Bron: Trouw, 13-08-2011

  • Duitse bunkers IJmuiden aan Zee rijksmonument

    IJMUIDEN AAN ZEE - Twee grote Duitse bunkercomplexen in IJmuiden aan Zee zijn maandag een Nederlands rijksmonument geworden.

    Bron: Noordhollands Dagblad 08-11-2012

Bunkers / Beeld en geluid

  • Bunker S414 Atlantikwall Noordwijk
    Bunker S414 Atlantikwall Noordwijk

    Het opknappen van bunkers in Noordwijk. Een type S414 bunker en 2 geschutsbunkers met manschapverblijven.

  • Verscholen Atlantikwall bunker
    Verscholen Atlantikwall bunker

    In de Haagse duinen ligt een bunkercomplex verscholen dat bijna niemand kent. Het is niet toegankelijk voor het publiek, want vleermuizen overwinteren in de bunkergangen.

    Wereldomroep, 05-08-2010

  • wat moeten we met de bunkers
    Wat moeten we met de bunkers?

    Wat moet er gebeuren met de AtlantikWall? Die vraag stond centraal tijdens een tweedaags symposium over de Duitse verdedigingslinie uit de Tweede Wereldoorlog. Er was een excursie voor historici, planologen, architecten en bunkerliefhebbers naar Landfront Vlissingen.

    Uitzending Omroep Zeeland, 03-09-2010

  • Trugkieke
    Trugkieke '40-'45 Noodwoningen en wonen in bunkers

    November 1944 Bevrijd, ‘Weer gaan en staan waar je wilt.’ Maar vraag niet hoe. Voor heel wat Zeeuwen betekent dat ‘gaan en staan’: je voortbewegen tussen de puinhopen. Uit nood gingen men zelfs in de leegstaande bunkers wonen.
    Uitzending Omroep Zeeland, 07-04-2011

  • Sloop Duitse bunker bij hotel Britannia
    Sloop Duitse bunker bij hotel Britannia

    De sloopwerkzaamheden aan de Vlissingse boulevard zijn in volle gang. Voor het hotel zelf wordt gesloopt wordt eerst de Duitse bunker naast het hotel verwijderd. Een laatste blik op wat jarenlang een hangplek voor Vlissingse jeugd is geweest.

    PZC TV, 06-08-2010

Bunkers / Boeken en DVD's

  • Fietsen langs sporen van de oorlog in Zeeland
    Fietsen langs sporen van de oorlog in ZeelandFifi Visser

    Zeeland werd tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar getroffen door het oorlogsgeweld: inundaties, bombardementen en hevige gevechten. Nog steeds zijn sporen hiervan in het Zeeuwse landschap te vinden. In dit boekje wordt een veertiental korte fietsroutes (19-49 km) beschreven langs de plekken waar belangrijke oorlogsgebeurtenissen in Zeeland hebben plaatsgevonden. De routeaanduiding en kaartjes zijn helder. Het thema wordt op diverse manieren benaderd, zoals foto's van toen en nu, persoonlijke impressies en historische beschrijvingen, waardoor het gaat leven. Voor de geïnteresseerden in wat de Tweede Wereldoorlog voor Zeeland betekend heeft en wat hiervan nog te zien is, is dit een aardig boekje.

  • Schuilstad
    SchuilstadKoos Bosma

    De titel van het boek refereert aan de verscholen stad die in de loop van de Tweede Wereldoorlog in veel Europese steden ontstond: de echte stad bovengronds, de śchuilstad́ ondergronds, om de almaar heviger wordende bombardementen het hoofd te kunnen bieden. Veel aandacht wordt besteed aan de Duitse bunkers en schuilkelders in Den Haag.

  • Bunkers op Toorenvliedt
    Bunkers op ToorenvliedtHans Sakkers

    Duits hoofdkwartier van de Atlantikwall op Walcheren 1942-1944, aangeduid als Widerstandsnest Brunhild. Als zenuwcentrum van de Atlantikwall was Toorenvliedt van groot strategisch belang.

  • De Atlantikwall
    De AtlantikwallFrank Philippart, Dirk Peeters, Alain van Geeteruyen

    Vijfenzestig jaar na dato beginnen steeds meer mensen de geschiedkundige waarde in te zien van de betonnen restanten van de eens zo gevreesde Atlantikw all van Nazi-Duitsland langs de West-Europese kust. Dit boek beschrijftj de geschiedenis en de bouw van de kustverdediging in de jaren 1940 tot 1945 en geeft gedetailleerde informatie over bouwmeesters, werkwijze en bouwplannen van diverse bunkertypen. Geïllustreerd met talloze zwartwitfoto's, bunkerschema's, tekeningen en gedetailleerde kaarten beschrijven de auteurs waar nog wat te zien is, hoe men er komt en wat de geschiedkundige feiten zijn van het betreffende bunkercomplex.

  • Batterij Baskensburg
    Batterij BaskensburgHans Sakkers

    Enige jaren gelden werd het laatste intacte bunkercomplex van Vlissingen bedreigd door sloop. Het ging hier om het restant van de artillerie-opstelling Baskensburg, gelegen aan de noordzijde van Vlissingen. De batterij bestaat uit 4 geschutsbunkers (type 669) voor veldgeschut, een munitiebunker (type 134) en één personeelsonderkomen voor 6 man (type 668), welke werd gebruikt als commandopost. Hans Sakkers schreef als reactie op de plannen van de gemeente een boekje ter behoud van de batterij, wat de sloop in ieder geval heeft opgehouden.

  • Landfront Verteidigungsbereich Vlissingen 1942-1944 Atlantikwall
    Landfront Verteidigungsbereich Vlissingen 1942-1944 AtlantikwallHans Sakkers en Hans Houterman

    Grote delen van het zogenoemde Landfront zijn nog intact - compleet met tankgracht. Het Landfront liep van Groot-Valkenisse aan de zee via Koudekerke en eindigde wederom aan de zee ten zuidwesten van Oudedorp waar het Widerstandsnest Rommel lag. Aan de noordkant van Vlissingen werd het Landfront ingericht: een gordel van tankhindernissen gebouwd: drakentanden, tankgrachten en tankmuren. Bij Koudekerke, Vlissingen, Groot Abeele en fort Rammekens zijn diverse restanten van deze verdedigingswerken bewaard gebleven.

Kijk voor meer boeken in de catalogus.

Bunkers / Websites

  • stichting bunkerbehoud
    Stichting Bunkerbehoud

    Op deze website is veel achtergrondinformatie te vinden over de Atlantikwall op Walcheren en de Bevelanden. De stichting bekommert zich onder andere om het behoud en beheer van de bunkers. Je kunt de (museum)bunkers bezoeken, een rondleiding of een battlefield tour reserveren.

    atlantikwal
    Atlantikwall Vlissingen

    Informatie over de Atlantikwall en de bunkers van landfront Vlissingen.

  • bunkers oostkapelle
    Bunkers Oostkapelle en Domburg

    Informatie en afbeeldingen van bunkers in de omgeving van Oostkapelle en Domburg.

    aanleg van bunkers
    Aanleg van bunkers op Walcheren

    Fotosite met informatie over bunkers uit de 2e wereldoorlog aan de noordwest kust van Walcheren.

  • bestralingsbunker
    Bestralingsbunker ZRTI

    De bestralingsbunker van het ZRTI op de hoek van Koudekerkseweg en Hogeweg is tijdens de Tweede Wereldoorlog gebouwd. Het was geen commandobunker maar een hospitaalbunker, ook wel Rode Kruisbunker.

    antik wall
    Atlantikwall (Verzetsmuseum)

    Beknopte informatie over deze Duitse verdedigingslinie, bedoeld om een invasie uit Engeland af te weren. Bestond uit 15.000 bunkers en besloeg de hele westkust van Europa, van het noorden van Noorwegen tot de Pyreneeën. Totale lengte 5.300 kilometer.

  • bunkerfotos
    Bunkerfoto's

    Website met grote verzameling bunkerfoto’s, o.a. in Vlissingen (tabblad: Locaties).

    bunkerroute rond walcheren
    Bunkerroute rond Vlissingen

    Beschrijving van verschillende fiets-/wandelroutes langs bunkers in Vlissingen en omgeving.

  • overzicht websites
    Overzicht websites bunkers

    Verzameling websites over bunkers.

    verdedigingswerken
    Verdedigingswerken

    Website over verdedigingswerken in al zijn verschijningsvormen.

  • bunkersite
    Bunkersite

    Uitgebreide Engelstalige website van Nederlandse makers over bunkers in Europa. Met o.m. bunkers in Zeeland.

    grebbelini
    De Grebelinie

    De Stichting Grebbelinie doet onderzoek naar de geschiedenis van de Grebbelinie vanaf het bestaan en organiseert excursies en rondleidingen.

  • kazermattenmuzeum
    Kazermattenmuseum

    Het Museum bestaat uit 5 grote kazematten, een Duits wachtlokaal, een Duitse bunker, een aggregaatkazemat en een bezoekerscentrum