Carnaval

carnaval

Carnaval is het feest dat traditioneel gevierd wordt in de 6 dagen voorafgaand aan Aswoensdag, waarmee de vastentijd van 40 dagen aanvangt die voornamelijk katholieke christenen aanhouden als boetedoening voor het paasfeest en als nagedachtenis aan het verblijf van Jezus Christus in de woestijn (Nieuwe Testament) en de tocht van het Joodse Volk vanuit Egypte naar het Beloofde Land (Oude Testament).

In die betekenis wordt de term afgeleid van het Latijn: carne vale (= vaarwel aan het vlees). Een andere mogelijke verklaring voor de term is het eveneens Latijnse carrus navalis: scheepswagen, hetgeen zou verwijzen naar rondtrekkende groepen in een als een schip ogende wagen of kar, het zogenaamde narrenschip, maar ook kan slaan op het schip waarmee de god van de zee der Kelten/Germanen uit het noorden kwam om deel te nemen aan de winterfeesten.

Van oudsher was het een eetfestijn, omdat het de laatste mogelijkheid was zich te buiten te gaan voor de 40 dagen vasten waarin men zich beperkte tot het minimaal noodzakelijke. Waarschijnlijk bestond het feest al langer dan de christelijke traditie, en heeft de kerk het gemakkelijker gevonden het heidense carnaval in een katholieke traditie om te zetten dan het uit te bannen.

Ook al wordt de vastenperiode lang niet meer zo streng gevierd als vroeger, het carnavalsfeest blijft het feest waarbij mensen zich vermommen door vreemde kledij aan te trekken, en zo onherkenbaar een alibi hebben om zich in allerlei vormen te buiten te gaan. In de Middeleeuwen vielen daarbij nogal eens doden en gewonden, maar tegenwoordig is het masker bedoeld om iemand anders een spiegel voor te houden dan wel (met verdraaide stem) iemand stevig en ongezouten de waarheid te zeggen.

Het carnavalsfeest wordt in Nederland vooral ten zuiden van de grote rivieren (Maas, Waal en Rijn) gevierd. Sommige steden en dorpen hebben tijdens de carnavalstijd zelfs een alternatieve naam (bijv. ‘s-Hertogenbosch wordt Oeteldonk, Breda wordt Kielegat en Bergen op Zoom wordt Krabbegat). Vaak worden steden en dorpen tijdens carnaval overgedragen aan het gezag van Prins Carnaval, bijgestaan door de Raad van Elf.

Een ander carnavalsfenomeen is het tonpraote of buutterednen waarbij de tonpraoter of buutteredner een cabaretesk betoog in dialect houdt, waarin allerlei actuele, meestal lokale, zaken de revue passeren.

Meer informatie

Nieuwsberichten

Geen nieuws gevonden

Carnaval / Artikelen

  • Carnaval (e-book)

    Gratis e-book voor groep 6, 7 en 8 over Carnaval.

  • Carnaval

    Carnaval is een van oorsprong katholiek feest dat gevierd wordt in de drie dagen voorafgaand aan de Aswoensdag.
    Volgens de traditie duurt het feest van zondag tot dinsdagavond ook wel genoemd de vaostenavond.
    Om middernacht begint de vastentijd van 40 dagen, waarna Pasen begint.

    Bron: RDS-stichting.nl

  • Carnaval in Binche op lijst van werelderfgoed

    Het 600 jaar oude carnaval in het Belgische Binche is bijzonder. Zo bijzonder zelfs dat het sinds 2003 op de lijst van werelderfgoederen staat van de Unesco. Het is evenwel niet de enige bijzondere carnavalsviering in België, ook in het Waalse Stavelot heeft carnaval een apart tintje.

    Bron: opReisGids.nl, 21-02-2011

  • Carnaval op stand: geen kössteek of lomele

    Wordt het dit jaar Zorro of Popeye, stewardess of draak? Carnavalspakjes zijn bij deze dagen een favoriet gespreksthema. Maar hoe zagen de vastelaovendsvierders er honderd jaar geleden uit?

    Bron: De Limburger, 04-03-2011

  • NOS duikt in carnavalsgedruis

    De NOS duikt op zondag 6 maart (16.30-17.55 uur, Nederland 2) in de geschiedenis van het carnaval. In de anderhalf uur durende speciale uitzending NOS Carnaval 2011 belicht de NOS de wereld van één van de grootste volksfeesten van ons land.

    Bron: NOS.nl, 28-02-2011

Carnaval / Beeld en geluid

  • Brazilian Carnaval
    Brazilian Carnaval - Rio de Janeiro

    Voorbeeld van een van de veertien Carnaval samba parades in Rio de Janeiro.

    Bron: YouTube, 15-03-2007 (Engelstalig)

  • het gevoel van carnaval
    Het gevoel van Carnaval

    Vierdelige televisieserie van de KRO uit 2007 over het carnaval in Maastricht. Hoe beleeft de hoofdstad van het zuiden het volksfeest. Reportages, portretten, interviews, verslagen.

    Bron: KRO, 18/19/20/21-02-2007

  • Tonpratersgala
    Tonpraten

    Ad Driesprong als 1e Tonprater in D'n Toogh 2011 in Loerendonck.
    Voor een verzameling filmpjes van buutreedners, zie Tonpraten.nl.

    Bron:  YouTube, 30-01-2011

  • De geschiedenis van carnaval

    In het vroege voorjaar zet half Nederland de wereld een paar dagen op z'n kop. Urenlang wordt er gefeest, wel drie dagen lang. Waarom gebeurt dat ieder jaar? En hoe lang vieren we al carnaval?

    Bron: Uitzending SchoolTV

  • Nieuwe hit voor Zware Jongens
    Nieuwe hit voor Zware Jongens

    De Zware Jongens zijn vlak voor het carnaval met hun nieuwste hit Dorst binnen gekomen in de mega Top 100. Voor de Friese Zware Jongens, Fokko Dam en Arie Kuipers, is het hun 18e Top-100 notering.

    Uitzending GPTVfriesland, 01-03-2011

Carnaval / Boeken en DVD's

  • Basisboek schminken
    Basisboek schminkenKarin Mollemans

    In dit handzame full colour boek wordt kort uitgelegd hoe je kinderen schminkt. De visagiste Mollemans werkt hier alleen met waterschmink, maar licht in het eerste hoofdstuk diverse materialen en technieken kort toe. Door de duidelijke fotoreeksen van de uitgevoerde handelingen en de ongedwongen vrolijke kindermodellen lijkt schminken echt gemakkelijk.. Er worden onder andere een clown, piraat, kikker, leeuw, zeemeermin, bloemenmeisje, vlinder en robot gecreëerd, waarbij ook andere originele materialen dan make-up worden gebruikt om de gezichtjes te versieren. Een uitgave voor volwassenen, maar kinderen vanaf ca. 10 jaar zullen er onder begeleiding ook mee uit de voeten kunnen.

  • Het grote Disney verkleedboek
    Het grote Disney verkleedboekAnita Willemars

    Knip Mode brengt, samen met Disney, in dit boek 33 zelfmaakpatronen bijeen zodat kinderen zich kunnen verkleden als een Disneyfiguur. Bij elke werkbeschrijving staan de maten, het benodigde materiaal, het stofleggingsschema en de werkwijze. De patronen (maat 92-134) staan op twee losse werkbladen achterin het boek. Naast kleding is ook gedacht aan accessoires als eendenpoten, hoedjes en schmink. Een erg leuk en praktisch boek voor handige en minder handige naaisters om voor kinderen verkleedkleren te maken.

  • Schminken en verkleden voor verjaardagen, carnaval en andere feestjes
    Schminken en verkleden voor verjaardagen, carnaval en andere feestjesGeny Soeteman

    Verjaardagsfeestjes, carnaval en andere gelegenheden staan vaak in het teken van verkleden en schminken. De auteur speelt daar met dit boek helemaal op in. Gerangschikt op thema’s als circus, het Wilde Westen, 1001 nacht en dieren staat er in deze uitgave een groot aantal verkleedkleren voor kinderen van 2 tot 12 jaar. De uitwerking wordt stap voor stap beschreven, aangevuld met een kort schminkadvies. Naast de pagina met de werkbeschrijving een paginagrote afbeelding van het eindresultaat. Een leuke uitgave die het ook voor ouders die iets minder creatief c.q. handig zijn, mogelijk maakt verkleedkleren voor hun kind te maken.

  • Ik stond laatst voor een stoffenkraam...
    Ik stond laatst voor een stoffenkraam...Carien Reinking

    Boek met voorbeelden, patronen en werkbeschrijvingen voor het zelf maken van allerlei leuke dingen voor kinderen van stof. Het gaat veel om verkleedkleren, maar ook om allerhande attributen: van sloof, koksmuts, schort en theemuts tot indianen- of cowboypak, van boer, boerin en picknickkleed tot prinses, ridder en vaandel. De patronen hebben gemeen dat ze van stof zijn en genaaid worden. Dit is meestal erg eenvoudig en kan ook bestaan uit het innemen van oude volwassen kleding of het bewerken van een t-shirt. Van ieder voorbeeld is een aantrekkelijke kleurenfoto opgenomen. Ook geschikt voor mensen die (nog) niet zo handig of creatief zijn.

  • Viva vastelaovend
    Viva vastelaovendMath Wijnands

    Volgens de auteur, die journalist is bij het Limburgs Dagblad, is er nog maar weinig in boekvorm verschenen over het carnaval in Limburg. In elf (!) hoofdstukken wordt het fenomeen in al zijn facetten geanalyseerd. Na een historisch overzicht richt het boek zich vooral op de huidige stand van zaken. Het waarom van carnaval vieren, de beleving bij de jeugd, de organisaties, de vercommercialisering, carnaval als inspiratiebron voor kunstenaars, het zijn maar enkele onderwerpen. Diverse kenners worden aan het woord gelaten. Met 67 zwartwit- en 9 kleurenfoto's. Vlot geschreven en goed opgebouwd, ook interessant voor niet-carnavalvierders.

  • Het gevoel van Carnaval
    Het gevoel van Carnaval

    Deze documentaireserie van de KRO gaat over de werkelijke waarde van carnaval, carnaval als cultureel erfgoed. Door middel van bijzondere verhalen, portretten, optochten en historische feiten wordt de ware betekenis van carnaval belicht, waarin verbroedering tussen alle rangen en standen in onze maatschappij centraal staat. De eerste dvd bevat acht afleveringen, drie gemaakt in Breda en vijf gemaakt in Den Bosch. Elke aflevering benadert het carnaval vanuit een andere invalshoek. De tweede dvd gaat over Venray, waar carnaval een gezamenlijk gebeurtenis van de carnavalsvereniging, het koor, de harmonie, de pastor en de gehele parochie is. Het programma geeft een verhelderende kijk op carnaval en is bestemd voor iedereen die geïnteresseerd is in de achtergronden van dit bijzondere feestgebeuren.

  • Carnavalsdagen
    CarnavalsdagenPaul van der Stap

    Fotodocumentaire in zwart-wit waarin de maker probeert de ziel van carnaval bloot te leggen. De foto’s worden getoond in thema’s: dorpscarnavals, café, Voil Jeanettenstoet (Aalst), nacht, mis en herdenking en de optocht. Ruwe, soms bewogen zwart-witbeelden zijn de weergave van de intense beleving, met weemoedige inslag. De fotograaf werkte samen met een cultureel antropologe, die in een essayistisch, vlot geschreven voorwoord het verschijnsel carnaval probeert te verklaren. Het fotoboek is een redelijk geslaagde, cultureel-antropologische verkenning van een eeuwenoud volksfeest, uitgedrukt in betrokken beelden. Vooral herkenbaar voor Brabanders en Limburgers.

  • Het carnaval van Romans van Maria-Lichtmis tot Aswoensdag 1579-1580
    Het carnaval van Romans: van Maria-Lichtmis tot Aswoensdag 1579-1580 Emmanuel Le Roy Ladurie

    In het Franse stadje Romans wordt februari 1580 het jaarlijkse carnaval gehouden. De feestelijkheden lopen echter uit op een bloedbad omdat de spanningen tussen de verschillende standen, te weten adel en bourgeoisie, kooplieden, ambachtslieden en landarbeiders zich ontladen. Overmoedig door hun carnavalsvermomming vechten de bewoners hun conflicten uit. De gebeurtenissen kosten aan veel mensen het leven. Le Roy Ladurie is een Frans historicus, bekend door zijn Montaillou. Hij heeft een vlotte pen en maakt, ondanks de grote hoeveelheid feitelijke informatie heel duidelijk wat leidde tot het bloedbad. Hij geeft daarmee ook een goed beeld van de 16e eeuwse Franse maatschappij buiten Parijs.

  • Carnaval expressie
    Carnaval expressieEls van Esbroeck

    De creatieve ideeën voor activiteiten rond het thema carnaval op de basisschool zijn gegroepeerd naar leeftijd (telkens 2 jaar) in 5 hoofdstukken. De ideeën zijn origineel, leuk en divers. Ze sluiten goed aan bij de belevingswereld van de kinderen. De ideeën en praktische opdrachten zijn helder verwoord en goed, vaak eenvoudig, uit te voeren. De gebruikte liedjes zijn voorzien van muzieknoten. Ieder hoofdstuk wordt afgesloten met boekentips voor de desbetreffende leeftijdscategorie.

  • Een mooi gezicht  schminken stap voor stap in beeld gebracht
    Een mooi gezicht : schminken stap voor stap in beeld gebracht Petra Lejeune & Sasja Jans

    In dit boekje worden aanwijzingen en tips gegeven om zelf aan de slag te gaan met het creëren van grimes voor carnaval, feesten en partijen. Een elftal metamorfoses zoals heks, elf, clown, skelet, tovenaar griezel, glamour, wordt stap voor stap uitgelegd, begeleid door foto's in kleur van het werkproces. Elk grime-voorbeeld wordt gecompleteerd door extra tips, een lijstje van benodigdheden, twee paginagrote foto's van het model voor en na het grimeren. Het boekje bevat ook algemene informatie over het gebruik van grime-producten. De aanwijzingen, gericht op volwassenen, zijn duidelijk en bedoeld om te inspireren en eigen ideeën te realiseren. Bij de meeste grimes zijn driedimensionale technieken gebruikt. Het succesvol plakken van latex gezichtsprotheses zoals neuzen, kinnen en snuiten, vereist enige ervaring. Dat maakt het boekje geschikt voor de gevorderde amateur-grimeur.

Kijk voor meer boeken in de catalogus.

Carnaval / Websites

  • carnaval
    Carnaval

    Tijdens de carnavalsdagen zijn er feesten waarop gehost en gedronken wordt en er zijn optochten, waarin soms de draak wordt gestoken met bekende personen en gezagsdragers. De voorbereiding van carnaval begint op elf november, door carnavalsvierders de elfde van de elfde genoemd. Op deze 'gekkendag' kiest de 'Raad van Elf' de Prins Carnaval van dat jaar.

    carnavalsverenigingen zeeland
    Carnavalsverenigingen in Zeeland

    Lijst met links van de carnavalsverenigingen in Zeeland.

  • curacao carnaval
    Curaçao Carnaval

    Website over de geschiedenis, tradities en agenda van het carnaval op Curaçao.

    carnaval meertens
    Carnaval (Meertens Instituut)

    Informatie over de geschiedenis en verschijningsvormen van carnaval in Nederland.

  • carnaval van alle tijden en plaatsen
    Carnaval: van alle tijden en plaatsen

    Dossier van de Gazet van Antwerpen met achtergrondinformatie over carnaval.

    carnaval plaatsnamen
    Carnaval plaatsnamen

    Lijst van alternatieve plaatsnamen tijdens carnaval.

  • carnavalsmuseum
    Carnavalsmuseum

    Website van het Carnavalsmuseum "Oeteldonks Gemintemuzejum" in ’s-Hertogenbosch.

    carnaval katholieke encyclopedie
    Carnaval (Kaholieke Encyclopedie)

    Carnaval is het feest dat voorafgaat aan de veertigdaagse vasten voor Pasen, met name gevierd in rooms-katholieke landen en streken. Vermommingen, optochten, de oprichting van een narrenrijk en uitbundige eetfestijnen en drinkgelagen tekenen het feest. Informatie uit de Encyclopedie van Katholiek Nederland.

  • carnaval startpagina
    Carnaval Startpagina

    Portaalsite met een verzameling links over carnaval.

    carnaval op polygoom
    Carnaval op Polygoon

    Polygoonjournaals over de viering van Carnaval van 1934 tot 1972 op de website van het Instituut voor Beeld en Geluid. Beelden van Carnavalsoptochten in Brabant en Limburg, een vrouwelijke Raad van Elf, en een prins en een grootvorst in de Jordaan.